امتیاز مثبت
۰
 
حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر محمد اكبري
فلسفه دعا چيست
دعا موجب تزكيه، تطهير و پالايش روح و روان آدمي مي‌شود.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۴ تير ۱۳۹۲ ساعت ۰۹:۵۴
کد مطلب: 1612
 
 

فلسفه دعا
۱_ دعا جايگاه بسيار رفيع، ارزشمند و مقدسي در قرآن و معارف اسلامي دارد. دعا حلقه‌اي است كه موجب ارتباط انسان با خالق متعال و پروردگار منان مي‌شود.
۲- دعا عامل رشد و بالندگي و تعالي و تربيت روح و جان انسان است؛‌ چرا كه روح انسان مانند جسم او نياز به طعام و شراب دارد و غذاي روح كه موجب رشد و نشاط و طراوت نفس و جان انسان مي‌شود عبارت است از دعا و نيايش و ذكر پروردگار متعال.
۳- اساساً ملاك و معيار سنجش انسانيت و شخصيت انسان دعا است و اين مهم را خداوند در قرآن بيان مي‌كند كه مي‌فرمايد:‌ اگر دعا در زندگي‌تان نباشد شما نزد من خدا هيچ‌گونه ارزش و اعتباري نداريد: "قل ما يعبوا بكم لولا دعاعكم" اگر مي‌خواهيد بدانيد نزد خداوند چه ارج و قربي داريد بنگريد در زندگي چه اندازه ارتباط با دعا و انس با نيايش خداوند داريد.
۴- دعا موجب تزكيه، تطهير و پالايش روح و روان آدمي مي‌شود؛ همانگونه كه جسم انسان در معرض آسيب و خطر است روح انسان هم در معرض آسيب‌هاي گناه، ميكروب‌هاي اعتقادي و رذايل اخلاقي قرار دارد كه دعا به نوعي عامل پالايش، تصفيه، سلامت و صيانت روح و جان انسان محسوب مي‌شود.
۵- رمز و راز عبوديت و بندگي خدا، دعاست؛ يعني عامل امتياز انسان از بقيه موجودات دعاست. گرچه حتي جمادات و همه مخلوقات عالم هستي به نوعي تسبيح، دعا، تحميد، قنوت، تسليم و نماز را در برابر پروردگار متعال دارند اما چون انسان موجوديست مركب از جسم و جان يا ماده و روح، دعاي او يك عبادت و يك بندگي ويژه و منحصر به فرد در ميان مجموعه مخلوقات عالم محسوب مي‌‌شود. يعني بندگي ساير موجودات براي انسان است اما بندگي انسان براي خداست و رمز تحقق عبوديت و بندگي پروردگار بحان در پرتو روح دعا و نيايش در زندگي انسان است.

استجابت دعا
با جايگاه و ارزش ويژ‌ه‌اي كه دعا كردن دارد آداب ويژه‌اي نيز بايد رعايت شود تا دعا به استجابت برسد؛ يكي از آداب دعا عبارت است از استغفار و توبه. يعني انسان، نادم و پشيمان از افعال و كارهاي نابجاي گذشته‌اش باشد. يكي ديگر از آداب دعا عبارتست از خواستن به معناي واقعي؛ يعني هم با زبان و هم با دل عملاً از خداوند خواسته‌اش را مسئلت كند و بخواهد فقط دعا لق لقه زبان و ورد لسان نباشد.
شرط ديگر استجابت دعا عبارتست از اخلاص؛ يعني خواسته‌اش را فقط و تنها از خدا بخواهد نه از غير خدا. نگويد اول خدا و دوم فلان شخص يا فلان مسئول يا فلان دارو و فلان طبيب؛
يكي ديگر از شرايط استجابت دعا عبارتست از با وضو و با طهارت بودن. يعني اگر فردي وضو ندارد وضو بگيرد و گاهي براي رسيدن به حاجت خود غسل مستحبي به جا آورد تا دعاي او اجابت شود. يكي ديگر از شرايط اجابت دعا خواندن و اقامه دو ركعت نماز قبل از دعا كردن است؛ چرا كه در روايات و احاديث اهل بيت وارد شده است كه انسان مؤمن بعد از هر نمازي دعاي مستجابي نزد خداوند دارد.
نياز به دعا از منظر عقل
عقل قبل از شرع، ضرورت وجود نيايش و دعا به محضر ذات قدوس صبحان را ضروري و حياتي مي‌داند و به آن حكم مي‌كند. عقل سليم هر انساني به خوبي درك مي‌كند كه انسان بنده خداست و تمام نعمت‌هاي مادي و معنوي كوچك و بزرگ از آن پروردگار متعال است. همچنين درك مي‌كند كه در برابر هر نعمتي كه به انسان مي‌رسد انسان واجب است از ولي نعمت يعني منعم، تقدير و تشكر كند. بهترين جامع‌ترين جلوه تشكر از خداوند عبارت است از وجود نيايش و دعاي هميشگي و دائمي در زندگي انسان. پس به برهان و دليل وجود شكر منعم دعا در زندگي انسان يك واجب و ضرورت عقلي به شمار مي‌آيد.
قرآن كريم در آيه ۱۸۶ سوره بقره با ۱۷ تأكيد توصيه و سفارش و امر به دعا كردن مي‌نمايد و از طرفي هم وعده به اجابت داده نتيجه و ثمربخش ديدن دعا را ضمانت مي‌كند. بنابراين قرآن كريم هم توصيه مي‌كند به اينكه حتماً دعا كنيد كه دعا عامل پيشرفت، كمال و عروج شما به سوي كمالات و خداوند متعال است و هم از طرفي امضا و ضمانت مي‌كند اجابت دعا را.
دعا در روايات و معارف ديني تعبير به مغز عبادت شده است و از طرفي انسان در پرتو عبادت و عبوديت الهي به سرمنزل مقصود و لقاء پروردگار نائل مي‌گردد پس بنابراين هويت و شخصيت انساني انسان در اثر دعا شكل گرفته و شكوفا مي‌شود و انسان دعاكننده با سرمايه مغز دعا هم گوهر وجودي خويش را شكوفا نموده و هم به مقام بندگي الهي نائل و واصل گرديده است. به عبارت ديگر به وسيله دعا است كه انسان از حضیض حيوانيت به شرافت و كرامت انسانيت صعود پيدا مي‌كند. و انسان را از پوچي و بي ارزشي دعا نجات مي‌دهد.
حجت الاسلام و المسلمین اکبری، معاون پژوهش و فن‌آوري دانشگاه علوم و معارف قرآن كريم و رئیس دانشکده علوم قرآنی ملایر

Share/Save/Bookmark